hldd0umdhyh5c7mglsn29ql0j-tre89i1w4h9m-533tsstg-4wd1kw-wetspv7ov6qf520qq6sl6dt-qwfy8gsd6y-pn8d9g-dm1iazu29-hpbioy52dq8xm12kf5x4n
top of page
  • Foto van schrijverNikko Norte

Code hero

Bruusk kiept mijn paraglider naar achteren. Paniek verlamt me. Ogen op de horizon, stuurlijnen vieren, klinkt desondanks een rationeel stemmetje ergens in mijn hoofd. Ik doe wat me gezegd wordt of misschien had ik dat al gedaan; denken plotseling een fenomeen uit een verleden dat nooit heeft bestaan, want er is alleen nu. Mijn hart bonkt. Wacht … wacht … hoor ik het stemmetje met een zekere autoriteit zeggen en ik weet wat er komen gaat, denken alweer een fenomeen van het heden. De glider duikt zo dadelijk naar voren en als ik het ding in deze turbulentie niet op tijd afrem, klapt de voorkant ervan in elkaar. Rem ik te vroeg dan … de glider duikt naar voren. Laat komen … laat komen … nu! Ik trek beide stuurlijnen in en hang onder de glider alsof er niets is voorgevallen.


Een mooie lenteochtend. De hemel strakblauw. Geen benul waar de turbulentie waarin ik vlieg vandaan komt, maar uit dit avontuur stappen omdat het me even te veel wordt, is geen optie. Langzaam maakt paniek plaats voor ontspanning. Ik vlieg! Zonder aandrijving laat ik me meevoeren met onzichtbare stromen lucht, die af en toe met elkaar in botsing komen en mijn glider ervan langs geven. Licht geremd, voortdurend reagerend op de bewegingen van de glider, koers ik in de richting van de Zimba, een berg ten westen van het dorp Schruns, dat recht onder me ligt, de huizen klein. Van de kerk glijdt mijn blik naar Hotel Taube, waar Hemingway ooit tot diep in de nacht poker speelde. Zoals altijd als ik aan hem denk, overvalt me een gevoel van heimwee naar tijden die ik niet heb meegemaakt. Man, ik zou me thuis hebben gevoeld in Schruns in de winter van 1924.


April 2020. Eergisteren besloten Heidi en ik dat de lockdownwaanzin in Oostenrijk wel over zijn hoogtepunt zou zijn. Gisterochtend namen de veerboot van Texel, waar we sinds het uitkomen van mijn boek Onvoorspelbaar verleden een paar weken bivakkeerden omdat terugkeren naar Oostenrijk, waar we wonen, onder me, in Schruns, niet handig leek. Tijdens de oversteek van het Marsdiep naar Den Helder las ik op mijn telefoon een artikel in Trouw over een veteraan met PTSS die al twaalf jaar strijdt voor een vergoeding van Defensie. Zijn PTSS liep hij op in Kandahar tijdens een verblijf van vier maanden op een militaire basis die iedere militair die ooit in Afghanistan diende als vakantiepark beschouwde en die nooit werd verlaten door de Nederlandse militairen die op die basis dienden.


Ik eh... ik groeide op met mensen die de Tweede Wereldoorlog overleefden en die heel, heel soms iets loslieten over ervaringen die zo beangstigend en zelfs ongelofelijk waren geweest dat ze er liever niet over spraken. Eind jaren ‘80 verbleef ik lange periodes in Amerika, waar ik mensen ontmoette die in Vietnam dienden en nog steeds heb ik regelmatig contact met Amerikaanse militairen die één, twee of drie tours van een jaar dienden in Irak en Afghanistan, die dag in dag uit buiten de poorten van hun basissen hun leven riskeerden en ... ik zit in een Cougarhelikopter die over de Afghaanse woestijn in de richting van Kandahar raast, hang niet langer onder mijn paraglider. Om aspirant-tolken op hun talenkennis te testen, bezoek ik de basis in Kandahar af en toe en mijn gedachten dwalen naar de keer dat ik de enige gebruiker was van een tent waarin me een bed was toegewezen. Die nacht ontplofte een 107-millimeterraket in de buurt van de basis. De agenten van de marechaussee die me na het afgaan van het alarm in mijn slaapzak op mijn bed aantroffen, koeioneerden me dreigend me op rapport te slingeren naar een zandzakkenbunker waarin ik een uur doorbracht tussen Nederlandse militairen, die ervan overtuigd leken te zijn dat hun laatste uur had geslagen …


Ik verbleef niet graag op de basis in Kandahar, had moeite met de joie-de-vivresfeer die er heerste. Na een wandeling over de winkelpromenade, koffie bij Tim Hortons of The Green Bean, een work-out in de Amerikaanse gym en een maaltijd in een van de Amerikaanse mess halls had ik het wel gezien en wilde ik terug naar waar de kans op avontuur reëel was.


Het artikel in Trouw stemde me somber tijdens de terugreis naar Oostenrijk, wat sneu was voor Heidi, die zich erop had verheugd op reis te zijn. Het zijn de veteranen zoals de veteraan die in Trouw zijn verhaal deed die maken dat ik er verstandig aan doe mijn mond te houden over mijn avonturen in conflictgebieden. Valt het woord Afghanistan als ik in gezelschap verkeer, dan kijkt iedereen ongemakkelijk van me weg; ik ben immers een tikkende tijdbom, doorgedraaid van wat ik allemaal meemaakte. Voor de meeste van de handvol Nederlandse militairen die de poorten hun kampen ooit verlieten, was Afghanistan een avontuur, maar ook dat durft niemand hardop uit te spreken. Nederlanders waren immers in Afghanistan om de bevolking van dat land veiligheid en een betere toekomst te brengen en … ik schok in mijn harnas, maar de glider gedraagt zich. Mijn gewicht naar links verplaatsend zwenk ik naar het zuiden, dan door naar het oosten en bij het aangezicht van de nog besneeuwde Silvrettapas in de verte denk ik opnieuw aan Hemingway. Het is alweer even stil rond zijn code hero.


Only in the presence of death, man discovers his sense of being, his potentiality. Ver onder me zie ik het weiland waarop ik wil landen. Heidi en Moos de herdershond liggen daar ergens in de zon – met onze Stanleythermos gevuld met koffie. Vlak onder me cirkelen rode wouwen, die voor vliegen geen angst koesteren. Ik koester die angst wel maar heb lang geleden, misschien onder druk van mensen zoals Hemingway, dat angst een essentiële emotie is die ons helpt het leven op te eten en daarna de verpakking. Toch lijken veel mensen erop gebrand, in hun streven naar geluk, zonder angst door het leven te gaan.


De oud-Griekse wijsgeer Epicurus hintte al in die richting. Zorgen, pijn, angst en willen moeten volgens hem worden vermeden om geluk te kunnen omarmen. Ik eh… ik heb het gevoel dat het omgekeerd is en dat juist het omarmen van zorgen, misschien niet van pijn, maar zeker van angst en willen, zolang het niet louter het willen van materie is, tot geluk leidt. Waarom durven we niet te willen en leren we niet onderweg naar wat we willen ten minste onze zorgen en angst in perspectief te plaatsen? Ondermijnen we niet onze potentie in ons streven vrij van zorgen, angst en willen te leven? Ja maar, zegt een nu irrationeel stemmetje ergens in mijn hoofd, ik wil zonder zorgen en angst leven en daarom wil ik een goede baan, wil ik een partner en … oh man …


Juist door ons bewust met angst te confronteren, werkelijke angst, doodsangst, denk ik dat ik zeker weet, genereren we de kracht die ons helpt te krijgen of te bereiken wat we willen. Van achtbanen tot bungeejumpen, van klettersteigen tot parachutespringen, het maakt ons sterker, relativeert de onzin die ons nepangst inboezemt zoals maatschappelijke angst en … mijn adem stokt. De linkerkant van de glider klapt in. Ik verplaats mijn gewicht naar rechts, trek mijn rechterstuurlijn iets in en voel dat de glider zich weer ontplooit. Alles in me gilt dat het genoeg is geweest, dat ik alle trucs die ik ken toe moet passen om nu snel aan de grond te staan. Ik vlieg door, op jacht naar een thermiekbel die me langer in de lucht houdt.


Geen militair, bedenk ik, zou zich in de Afghaanse provincie Uruzgan angst voor talibanstrijders hebben laten aanpraten als hij in zijn training regelmatig met doodsangst was geconfronteerd en iedere militair zou in dat geval zijn angst voor een van zeven kilometer afstand, zonder lanceerinstallatie afgevuurde 107-millimeterraket hebben kunnen relativeren. Ik pieker mezelf in de rol van psycholoog in dienst van de krijgsmacht en pleit voor een toelatingstest voor krijgsmachtpersoneel waarvan een confrontatie met doodsangst deel uitmaakt. Een paar parachutesprongen, na een korte grondopleiding, helikopter-onderwater-ontsnappingstraining en de oversteek van een diep ravijn via twee staalkabels, ik noem maar wat. Niet alleen pleit ik ervoor aspirant-militairen, naar welke functie ze ook solliciteren, aan die testen te onderwerpen, ik pleit er ook voor een jaarlijkse herhaling van die testen in het vooruitzicht te stellen aan iedere militair die voor de krijgsmacht werkzaam wil blijven, ongeacht de functie die zij of hij vervult. Minder mensen zouden zich geroepen voelen voor de krijgsmacht te werken, maar veel verkeerde besluitvorming zou in de kiem worden gesmoord, veel leed zou worden voorkomen en … bruusk kiept mijn paraglider naar achteren …

 

Support me:

paypal.me Of doneer direct:

ES1100492183112014004990

BIC/Swift: BSCHESMM

t.n.v. Nikko Norte

 

Blog delen? Graag!

bottom of page