hldd0umdhyh5c7mglsn29ql0j-tre89i1w4h9m-533tsstg-4wd1kw-wetspv7ov6qf520qq6sl6dt-qwfy8gsd6y-pn8d9g-dm1iazu29-hpbioy52dq8xm12kf5x4n
Zoeken
  • Nikko Norte

Code hero

Met een onverwacht geweld kiept mijn paraglider naar achteren. De paniek die zich meester van me maakt, verlamt me. Ogen op de horizon, stuurlijnen vieren, klinkt desondanks een rationeel stemmetje ergens in mijn hoofd. Ik doe wat me gezegd wordt of misschien had ik dat al gedaan; denken plotseling een fenomeen uit een verleden dat nooit heeft bestaan want er is alleen nu. Ik hap naar lucht en mijn hart gaat tekeer. Wacht … wacht … hoor ik het stemmetje met een zekere autoriteit zeggen en ik weet wat er komen gaat – denken alweer een fenomeen van het heden. De glider duikt zo dadelijk naar voren en als ik het ding niet op tijd afrem, is in deze turbulentie de kans groot dat de voorkant ervan inklapt. Rem ik te vroeg dan … de glider duikt naar voren. Laat komen … laat komen … hoor ik ver weg. De glider staat bijna recht voor me, mijn grootste angst giert door mijn lichaam: ooit door een reactiefout in het ding te vallen en … nu! Ik trek beide stuurlijnen in, voel mezelf naar voren zwiepen en hang onder de glider alsof er niets is voorgevallen, mijn lichaam koud van angst.


De hemel is strakblauw. De mooist denkbare lenteochtend. Geen benul waar de turbulentie waarin ik vlieg vandaan komt, maar uit dit avontuur stappen omdat het me even te veel wordt, is geen optie. Langzaam maakt paniek plaats voor ontspanning en het lukt me opnieuw te genieten van de bijzondere positie die ik tijdelijk inneem in het leven. Ik vlieg! Zonder aandrijving laat ik me meevoeren met onzichtbare stromen lucht, die af en toe ongebruikelijk fel met elkaar in botsing komen en mijn glider ervan langs geven. Licht geremd, voortdurend reagerend op de bewegingen van de glider, vlieg ik in de richting van de Zimba, de beroemdste berg in de omgeving van het dorp Schruns, dat recht onder me ligt, de huizen klein. Van de kerk glijdt mijn blik naar Hotel Taube, waar Hemingway ooit tot diep in de nacht poker speelde. Zoals altijd als ik aan hem denk, overvalt me een gevoel van heimwee naar tijden die ik niet heb meegemaakt. Man, ik had me thuis gevoeld in Schruns in de winter van 1924.


Gisteren besloten we de gok te wagen en naar Oostenrijk terug te rijden. De veerboot van tien uur van Texel. Tijdens de overtocht naar Den Helder las ik op mijn telefoon een artikel in Trouw over een veteraan met PTSS die al twaalf jaar strijdt voor een vergoeding van Defensie. Zijn PTSS liep hij op tijdens een verblijf van vier maanden op de militaire basis in Kandahar, in Afghanistan, die iedere militair die ooit in Afghanistan diende als vakantiepark beschouwde.


Ik eh... ik groeide op met mensen die de Tweede Wereldoorlog overleefden en die heel, heel soms iets loslieten over ervaringen die zo gruwelijk en ongelofelijk waren dat ze er nauwelijks over konden spreken. Begin jaren tachtig van de vorige eeuw verbleef ik lange periodes in Amerika, waar ik mensen ontmoette die een tour, sommigen twee, in Vietnam dienden en nog steeds heb ik veel contact met Amerikaanse militairen die één, twee of drie tours van een jaar dienden in Irak en Afghanistan, die dag in dag uit hun leven waagden en die … laat ook maar.


“… In een Cougarhelikopter vloog ik naar Kandahar en als altijd ge­noot ik van de vlucht over de woestijn. In Kandahar was ik de enige gebruiker van de tent die me was toegewezen. Die nacht ontplofte een 107-millimeterraket in de buurt van de basis. De agenten van de marechaussee die me na het afgaan van het alarm nog in mijn slaap­zak op mijn bed aantroffen, waren niet vriendelijk. Ze koeioneerden me naar een zandzakkenbunker waarin ik een uur doorbracht tussen Nederlandse militairen, die ervan overtuigd leken te zijn dat hun laatste uur geslagen had.”

Ik schreef dat in mijn boek Onvoorspelbaar verleden over de basis in Kandahar, waar ik ooit af en toe een paar dagen doorbracht. Ik was er niet graag, had moeite met de joie de vivresfeer die er heerste. Na een wandeling over de winkelpromenade, koffie bij Tim Hortons of The Green Bean, een work-out in de Amerikaanse gym en een vijfsterrenmaaltijd in een van de Amerikaanse mess halls had ik het wel gezien en wilde ik terug naar waar de kans op avontuur reëel was.

Het artikel dat ik had gelezen, stemde me somber tijdens de terugreis naar Oostenrijk en ik vond dat sneu voor Heidi, die zich erop verheugde thuis te zijn. Het zijn uiteindelijk de veteranen zoals die in Trouw die maken dat ik er beter aan doe mijn mond te houden over mijn avonturen in conflictgebieden. Valt het woord Afghanistan als ik in een groter gezelschap verkeer, dan kijkt iedereen ongemakkelijk van me weg; ik ben immers een tikkende tijdbom. Man, voor de meeste Nederlandse militairen was Afghanistan een avontuur, maar ook dat durft niemand hardop uit te spreken; we waren immers in Afghanistan om de arme bevolking van dat land veiligheid en een betere toekomst te brengen …

Wild schok ik in mijn harnas heen en weer, maar de glider gedraagt zich. Ik verplaats mijn gewicht, zwenk naar het oosten, denk bij het aangezicht van de nog besneeuwde Silvrettapas in de verte opnieuw aan Hemingway en realiseer me dat het alweer even stil is rond zijn code hero. Pas als een man voor moeilijke uitdagingen of in levensbedreigende situaties wordt geplaatst, laat hij zien wat hij waard is, oorlog de test der tests. Ver onder me zie ik het weiland waarop ik wil landen. Heidi en Moos de hond liggen daar ergens in de zon – met mijn Stanleythermoskan gevuld met koffie. Hemingway en angst. Ik twijfel of hij de moeder van alle angsten, onze angst ooit te sterven, werkelijk in de ogen durfde te kijken. Hij stak er, zoals ik het zie, zijn hoofd voor in het zand, greep naar de fles – een van de manieren om ons hoofd in het zand te steken – en juist dat beroofde hem van de mogelijkheid het leven op te eten en daarna de verpakking.

Rode wouwen cirkelen onder me en ik realiseer me dat angst een essentiële emotie is die we desalniettemin graag buitensluiten. Sterker, we voelen ons gelukkig als we een periode zonder angst door het leven gaan. De Oudgriekse wijsgeer Epicurus hintte al in die richting. Zorgen, pijn, willen en angst noemde hij als een aantal zaken die buitengesloten moesten worden om tot geluk te komen. Ik zie dat anders. Ik denk nu juist dat het omarmen van zorgen, pijn, willen en boven alles angst tot geluk leidt of ten minste tot een leven dat in balans is. Waarom durven we niet te willen? Omdat de angst overheerst dat we wat we willen nooit zullen hebben of zullen bereiken. Dat is jammer, want angst ondermijnt daarmee onze potentie.

Juist door ons bewust met angst te confronteren, werkelijke angst, doodsangst, denk ik zeker te weten, genereren we de kracht om zorgen en pijn in perspectief te plaatsen en groeit het belang van willen. Epicurus gebruikte de woorden noodzakelijk en niet-noodzakelijk, maar hij attribueerde ze niet aan angst. Wat als we dat wel doen, doodsangst noodzakelijk noemen en alle andere angsten, maatschappelijke angsten, angst voor corona, verzin het, niet-noodzakelijk? Van achtbanen tot bungeejumpen, van klettersteigen tot parachutespringen, het maakt ons sterker, relativeert de onzin die ons niet-noodzakelijke angst inboezemt en … de linkerkant van de glider klapt in. Mijn adem stokt. Ik verplaats mijn gewicht naar rechts, trek mijn rechter stuurlijn iets in en voel dat de glider zich weer ontplooit. Alles in me gilt dat het genoeg is geweest, dat ik beide oren van de glider aan moet leggen of een B-stall moet forceren om nu snel aan de grond te staan, waar de koffie in mijn Stanley lonkt – en Heidi. Ik vlieg door, op jacht naar een thermiekbel die me langer in de lucht houdt.

Geen militair, bedenk ik, terwijl ik nog steeds wild in mijn harnas heen en weer schok en me gelukkig voel zou zich in Uruzgan angst voor de taliban hebben laten aanpraten als hij in zijn training regelmatig met doodsangst was geconfronteerd en iedere militair in Afghanistan zou zijn angst voor een van zeven kilometer afstand, zonder lanceerinstallatie afgevuurde 107-millimeterraket hebben kunnen relativeren. Ik pieker mezelf in de rol van psycholoog in dienst van Defensie en pleit voor een toelatingstest voor aspirant-militairen waarvan een confrontatie met doodsangst deel uitmaakt. Drie parachutesprongen, na een korte grondopleiding, helikopter-onderwater-ontsnappingstraining en de oversteek van een diep ravijn via twee staalkabels, ik noem maar iets. Niet alleen zou ik ervoor pleiten aspirant-militairen, naar welke functie ze ook solliciteren, aan die testen te onderwerpen, ik zou er ook voor pleiten een tweejaarlijkse herhaling van die testen in het vooruitzicht te stellen aan iedereen, ook aan de minister van Defensie, die kort of lang voor Defensie werkzaam wil zijn. Minder mensen zouden zich geroepen voelen voor Defensie te werken, maar veel verkeerde besluitvorming zou in de kiem worden gesmoord en veel PTSS-leed zou worden voorkomen.

One feels overwhelmed by desperation when realizing that, one day, we will have to die and leave all this behind. Ook Hemingway. Ik vraag me af of zijn realisering tot desperation zou hebben geleid als hij in Baskenland door grotten had geklauterd, zoals de hoofdpersoon uit Trevanians Shibumi dat deed, om pas daarna in de Irati op forel te vissen. Wie er zijn hoofd voor in het zand steekt ooit te sterven, zal sterven zonder ooit geleefd te hebben. Dat was van de Dalai Lama, hoewel niet helemaal en … met een onverwacht geweld kiept mijn paraglider naar achteren …


#nikkonorte #ptss #angst #schruns #uitgeverijprometheus #defensie

Schruns, Vorarlberg Oostenrijk

© Nikko Norte

  • Facebook Social Icon
  • Twitter Social Icon
  • Instagram Social Icon